Kompanzasyon Kabloları
25 March 2008 – 12:29
Termokupllar ile cihazlar arasındaki irtibatlar özel kablolar ile yapılır. Bu kablolara termokupl kompanzasyon kabloları denir. Kompanzasyon kabloların iletkenleri yine termokupl eleman telinin özelliklerine benzer özel alaşımlardır. Dolayısı ile Fe-Const termokupl için Fe-Const özel kablo gerekmektedir. Sıcaklık mV değeri temokupldan cihaza kompanzasyon kabloları sayesinde daha ekonomik ve daha doğru olarak taşınmış olur.
Kompanzasyon kabloları aynı cins termokuplların mV-sıcaklık özelliklerini 200 °C‘ye kadar aynen üretirler. Termokupl kompanzasyon kablosunun
bir ucu kaynaklandığında diğer uçtan 200 °C‘ye kadar o cins termokupllun mV değeri standart değerine uygun elde edilir. Ancak üreteceği mV değeri 200 °C sınırlı kalır. Kompanzasyon kablolarının dolaşacağı ortam sıcaklığı bu nedenle 200°C‘nin üzerine çıkarılmamalıdır. Kompanzasyon kablosu ile termoçiftin bağlandığı terminal kutusu veya termokupl bağlantı kafası 200 °C‘nin üzerine çıkamaz, çıktığı takdirde çıkan miktar kadar hatalı ölçüme sebebiyet verecektir.
Kompanzasyon kabloları termokupl eleman telinin elektriksel özelliklerini belli bir sıcaklığa kadar sağladıkları için artık soğuk nokta termoçiftin bağlandığı terminal kutusu uçları değil, klemense bağlanan kompanzasyon kablosunun diğer uçlarıdır. Bu şekilde termoçiftin uç noktası sıcak nokta (kaynak noktası), kompanzasyon kablolarının son uçları soğuk nokta tanımına uyar. Soğuk nokta,yani uzatma kablosunun uç noktasının sıcaklığı termokupl kullanımı açısından önem kazanır.
Kompanzasyon kablosu uçları direk bağlanıyor ise bu noktadaki sıcaklığın kompanse edilmesi gerekir. İşlem, elektronik cihazlarda “soğuk nokta sıcaklık kompansatörleri” ile yapılır. Cihaz girişinde cihazın bulunduğu ortam sıcaklığına orantılı mV değeri termokupl bacağına ilave edilerek soğuk nokta sıcaklığı kompanse edilmiş olur. Termokupllar için bakır kablo ile uzatma yapıldığı takdir de termokupl kafasına bağlantı yapılan bakır kablonun termoçiftin bağlandığı klemens noktası soğuk noktadır. Bu noktadaki mV değeri aynen bakır kablo ile cihaza taşınır. Cihaza bağlantı yapıldığı noktadaki sıcaklık, termokupl kafa sıcaklığından farklı olduğu taktirde bu sıcaklık farkı kadar hataya sebebiyet verir. Hatasız bir ölçüm yapılmak istendiği taktirde termokupl kompanzasyon kabloları kullanılmalıdır.
Kompanzasyon kabloları çeşitli izolasyon malzemeleri ile üretilir ve yine eleman tellerinde olduğu gibi (+) (-) polariteleri vardır. Bağlantı bu polariteye uygun yapılmalıdır. Termokupl kompanzasyon kablolan ile ilgili kodlama tablosu ve Tron standart imalat tipleri aşağıdaki tablolarda verilmiştir.
