Nazım Hikmet’in Eserleri
01 Mayıs 2008 – 09:19
Nazım Hikmet’in Eserleri
Nâzım Hikmet’in ilk ÅŸiir kitabı Bakû’de yayımlanmıştır :
Güneşi İçenlerin Türküsü (1928)
(Bu kitaptaki ÅŸiirler daha sonra Türkiye’de basılan kitaplarında ÅŸairin yasaları
gözeterek yaptığı bir iki değişiklikle yer aldı.)
Türkiye’de 1929-1938 arası yayımlanan ÅŸiir kitapları :
835 Satır (1929)
Jokond ile SÄ°-YA-U (1929)
Varan 3 (1930)
1+1=1 (1930)
Sesini Kaybeden ÅŸehir (1931)
Benerci Kendini Niçin Öldürdü (1932)
Gece Gelen Telgraf (1932)
Portreler (1935)
Taranta-Babu’ya Mektuplar (1935)
Simavne Kadısı Oğlu şeyh Bedreddin Destanı (1936)
Oyunları :
Kafatası (1932)
Bir Ölü Evi (1932)
Unutulan Adam (1935)
Çeşitli :
Şeyh Bedreddin Destanına Zeyl, Millî Gurur (1936)
İt Ürür Kervan Yürür (Orhan Selim adıyla fıkralar, 1936)
Alman Faşizmi ve Irkçılığı (inceleme, 1936)
Sovyet Demokrasisi (inceleme, 1936)
1949′da, Nâzım Hikmet cezaevindeyken, Ahmet Halit Kitabevi, Ahmet OÄŸuz
Saruhan takma adıyla La Fontaine’den Masallar’ı yayımladı.
Bu çeviri yapıt dışında, tam 29 yıl Nâzım Hikmet’in kitapları Türkiye’de basılmadı.
Ölümünden iki yıl sonra, 1965′te, “Yön” dergisinin KurtuluÅŸ Savaşı Destanı’nı
yayımlaması gözü pek bir davranış olarak değerlendirildi.
Arkasından, baÅŸta Ä°zlem ile Dost Yayınevleri olmak üzere, ilerici yayınevleri, önce ÅŸairin saÄŸlığında Türkiye’de basılmış kitaplarını, sonra dış ülkelerde Türkçe olarak yayımlanmış kitaplarını yayımlamaya baÅŸladılar. Bu yayınlar sürekli olarak kovuÅŸturmalara uÄŸradı. Bazıları toplatıldı, davalar açıldı.
Piraye ile Nâzım Hikmet’in üvey kardeÅŸi Metin Yasavul’un sahibi oldukları, Memet Fuat’ın yönetimindeki De Yayınevi ise, ÅŸairin Bursa Cezaevi’ndeyken basıma hazırlayıp Piraye’ye bırakmış olduÄŸu kitapların yayımına baÅŸladı. Bunlar içerde dışarda daha önce basılmamış kitaplardı. ÅŸair ölmeden önce yaptığı konuÅŸmalarda bu kitaplardan bazılarının
kaybolmuş olduğunu söylemişti.
De Yayınevi’nde birinci basımı yapılan kitaplar :
Saat 21-22 ÅŸiirleri (1965)
Dört Hapisaneden (1966)
Rubailer (1966)
Ferhad ile ÅŸirin (1965)
Sabahat (1965)
Memleketimden İnsan Manzaraları (5 cilt, 1966-1967)
Bütün bu kitapları basıma Memet Fuat hazırlamıştı. Saat 21-22 şiirleri ile Dört
Hapisaneden için iki kez mahkemeye verildiyse de sonuçta beraat etti.
Ferhad ile Åžirin’in daha önce dışarda yapılmış olan, yarıdan sonrası kaybolduÄŸu
için yeniden yazılmış bir basımı vardı. De Yayınevi’nin bastığı ÅŸairin Bursa Cezaevi’nde yazdığı asıl metindi.
Bulgaristan’da yayımlanan Memleketimden Ä°nsan Manzaraları ise De Yayınevi
basımının tekrarıydı.
Bilgi Yayınevi, 1968′de, Cevdet Kudret’in basıma hazırladığı Kuvâyi Milliye’yi
yayımladı. Bu Nâzım Hikmet’in cezaevinden çıktıktan sonra Ä°nkılap Kitabevi için hazırladığı KurtuluÅŸ Savaşı Destanı’nın yeni bir düzenlemesiydi. ÅŸair gerçi bu destanı Memleketimden Ä°nsan Manzaraları’nın içine yerleÅŸtirmiÅŸti, oradan çıkarılıp ayrı olarak yayımlanmasını istemiyordu. Ama cezaevinden çıktıktan sonra gerçek bir özgürlük ortamında olmadığını gördü. Kimse onun yapıtlarını yayımlamayı göze alamıyordu. Ä°nkılap Yayınevi’nin yaptığı öneriyi çok parasız kaldığı bir dönemde kabul ederek Kuvâyi Milliye’yi düzenledi. Ama Ä°nkılap Yayınevi parasını peÅŸin ödediÄŸi bu kitabı bile yayımlamaktan çekindi, on yedi yıl
sonra, Cevdet Kudret aracılığıyla Bilgi Yayınevi’ne devretti.
Gene 1968′de Bilgi Yayınevi Kemal Tahir’e Mapusaneden Mektuplar’ı; De
Yayınevi Cezaevi’nden Memet Fuat’a Mektuplar’ı yayımladılar. Ä°ki yıl sonra da Cem Yayınevi Bursa Cezaevi’nden Vâ-Nû’lara Mektuplar’ı yayımladı. 1975′te De Yayınları arasında Memet Fuat’ın Nâzım ile Piraye’si çıktı. Bu kitap
Nâzım Hikmet’in Piraye’ye yazdığı mektuplardan bölümler seçerek ÅŸairin yaÅŸamıyla ÅŸiirleri arasındaki iç içeliÄŸi gösteren duyarlı bir çalışmaydı. Mektupların tümü deÄŸildi, ama öyle sanıldı.
(Yirmi üç yıl sonra, 1998′de, Adam Yayınevi Piraye’ye Mektuplar adıyla Nâzım
Hikmet’in cezaevi yılları boyunca Piraye’ye yazdığı mektupların tümünü iki cilt olarak yayımladı.)
1975-1980 arasında Cem Yayınevi Nâzım Hikmet’in Tüm Eserleri dizisini yayımladı.Åžerif Hulusi ile birlikte notlar yazarak baÅŸladıkları 9 kitaplık bu diziyi, çalışma arkadaşının ölümü üzerine Asım Bezirci yalnız tamamladı.
1980′de Kemal Sülker Yazko Yayınları’nda Nâzım Hikmet’in Bilinmeyen Ä°ki ÅŸiir
Defteri’ni yayımladı.
1988-1990 arasında Adam Yayınevi Nâzım Hikmet’in bütün yapıtlarını 28 kitaplık bir dizide topladı. Dizinin editörlüğünü Memet Fuat, araÅŸtırmacılığını Asım Bezirci yaptılar.
Bugün satışta bulunan bu dizideki kitapların dökümü şöyledir :
Åžiir :
1. 835 Satır (835 Satır; Jokond ile Sİ-YA-U; Varan 3; 1+1=1; Sesini Kaybeden
ÅŸehir)
2. Benerci Kendini Niçin Öldürdü (Benerci Kendini Niçin Öldürdü; Gece Gelen
Telgraf; Portreler; Taranta-Babu’ya Mektuplar; Simavne Kadısı OÄŸlu ÅŸeyh Bedreddin
Destanı; ÅŸeyh Bedreddin Destanı’na Zeyl)
3. Kuvâyi Milliye (Kuvayi Milliye; Saat 21-22 şiirleri; Dört Hapisaneden;
Rubailer)
4. Yatar Bursa Kalesinde
5. Memleketimden İnsan Manzaraları
6. Yeni ÅŸiirler
7. Son ÅŸiirleri
8. Ä°lk ÅŸiirler
9. La Fontaine’den Masallar
(Sekizinci kitap Nâzım Hikmet’in çocukluk ÅŸiirleriyle hece ÅŸiirlerini içeriyor. ÅŸair bunların büyük bir bölümünün toplu ÅŸiirleri arasına alınmasını herhalde istemezdi.
Dokuzuncu kitap takma adla yayımlanan La Fontaine çevirileridir.)
Oyun :
10. Kafatası (Ocak Başında; Kafatası; Bir Ölü Evi; Unutulan Adam; Bu Bir
Rüyadır)
11. Ferhad ile ÅŸirin (Yolcu; Ferhad ile ÅŸirin; Sabahat; Enayi)
12. Yusuf ile Menofis (Allah Rahatlık Versin; Evler Yıkılınca; Yusuf ile Menofis; İnsanlık Ölmedi Ya; İvan İvanoviç Var mıydı Yok muydu?)
13. Demokles’in Kılıcı (Ä°stasyon; Ä°nek; Demokles’in Kılıcı; Tartüf - 59)
14. Kadınların İsyanı (Kadınların İsyanı; Yalancı Tanık; Kör Padişah; Her şeye
RaÄŸmen) (On ikinci kitapta yer alan Evler Yıkılınca Nâzım Hikmet’in kaybolduÄŸunu söylediÄŸi oyunlarından biridir. Piraye’nin sakladığı yapıtlar arasında ÅŸairin el yazısıyla temize çekilmiÅŸ olarak bulunmuÅŸ, ilk olarak bu dizide yayımlanmıştır.)
Roman, Öykü, Masal :
15. Kan KonuÅŸmaz
16. YeÅŸil Elmalar
17. Yaşamak Güzel şey Be Kardeşim
18. Hikâyeler
19. Çeviri Hikâyeler
20. Masallar
(Nâzım Hikmet yalnızca Yaşamak Güzel şey Be Kardeşim adlı romanıyla Sevdalı
Bulut adlı masallar kitabını kendi adıyla yayımlamıştı. Ötekiler para kazanmak için acele yazılıp gazetelerde takma adlarla yayımlanmış ürünlerdir.)
Yazılar :
21. Sanat, Edebiyat, Kültür, Dil
22. Yazılar (1924-1934)
23. Yazılar (1935)
24. Yazılar (1936)
25. Yazılar (1937-1962)
26. KonuÅŸmalar
(Nâzım Hikmet’in bu kitaplarda yer alan yazılarının büyük çoÄŸunluÄŸu çeÅŸitli takma adlarla gazetelere yazdığı köşe yazılarıdır.)
Mektuplar :
27. Nâzım ile Piraye
28. Cezaevinden Memet Fuat’a Mektuplar
(1998′de Adam Yayınevi’nin Piraye’ye Mektuplar adıyla iki cilt olarak yayımladığı yapıt da bu bölüme eklenmelidir.) Ayrıca gene Adam Yayınları arasında Memet Fuat’ın hazırladığı Nâzım Hikmet’in Seçme Åžiirler kitabı da yer almaktadır..
