İnsan hakları haftası
25 March 2008 – 12:48
İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin kabul tarihi olan aralık ayının ilk haftası, tüm dünyada “İnsan Hakları Haftası” olarak kutlanmaktadır.
İlk çağlarda insanlar birbirlerinin yaşam haklarını ellerinden almışlardır. Hakları elinden alınan, ezilen, sömürülen insanlar, haklarını elde edebilmek için çok uğraştılar.
İnsanlara tek tek veya toplum olarak hakların verilmesi fikri ilk defa, 1215 yılında İngiltere’de doğmuştur.
İnsanlık haklarını koruma ve genişletme akımları İngiltere’de olduğu gibi 18. yüzyıl başlarında dünyanın diğer ülkelerinde de görülmeye başlamıştır.
İnsan hak ve hürriyetleri 19. yüzyılda milletlerin „Anayasaları“na girmiştir.
10 Aralık 1948 yılında da bütün „Birleşmiş Milletler“ üyeleri tarafından „İnsan Hakları Evrensel Beyannemesi“ aynen kabul edilmiştir. Türkiye’de de 7 Kasım 1982 Anayasası’nda, İnsan Hak ve Hürriyetlerine geniş yer verilmiştir.
İlk çağlardan beri insanların büyük bir kısmı
kendisini üstün gören azınlık tarafından idare edilmiştir.
Kendilerini üstün gören asiller ve yöneticiler
diğer insanların temel hak ve hürriyetlerini ellerinden almış,
onları esir ve köle etmiştir.
İlk çağdan beri insanlar ırk, din ve dil ayrımı yüzünden
birbirleri ile savaşmışlar, zenciler asırlar boyu
Avrupa ve Amerika pazarlarında esir olarak alınıp satılmıştır.
Batılılar sanayi devrimi ve çıkarları için asırlarca insanları ezmiş
ve sömürmüştür. Milyonlarca insanın emeği bir ömür boyunca
yalnızca boğaz tokluğuna yaşamak için harcanmıştır.
Batıda insan haklarının ilk belgesi 15 Haziran 1215’de,
İngiltere kralına kabul ettirilen “Magna Charta Libertatum”,
Hürriyetlerin Büyük Beratı’dır.
1689’da elde edilen yeni haklarla güçlenen Magna Charta,
İngiliz Anayasasının temelini oluşturur.
Amerika’da 1776’da İngiltere’ye karşı yayınlanan
“Bağımsızlık Bildirgesi” insan hakları ile ilgili
ilk önemli belgedir.
Bunu 1789’da Fransız Devrimi’nde yayınlanan
“İnsan Hakları Bildirgesi” takip etmiştir.
Bütün bu bildiriler esasen birer belge olmaktan ileri gidememişlerdir.
Batının eski Yunan ve Roma’dan miras aldığı
sınıflı toplum yapısı gelişen sanayi ile daha da güçlenmiştir.
18. ve 19. yüzyıllar güç ve otoritenin insanlığı zorladığı,
Avrupa’nın Afrika ve Asya toplumlarını köle ve esir edip sömürdükleri,
mazlum insanlar için kötü dönemler olmuştur.
I. ve II: Dünya Savaşları ezen ve sömüren devletlerin
çıkar çatışmaları yüzünden çıkmıştır.
Birleşmiş Milletler tarafından 10 Aralık 1948 tarihinde
İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ilan edilmiştir.
Bu beyanname 30 madde ve bir önsözden oluşmaktadır.
Beyanname, hiçbir ayrım gözetmeden tüm insanların hür ve eşit doğduğu,
kanunlar karşısında eşit olduğu temeli üzerine kurulmuştur.
